Trong tủ điện 3 pha, một đồng hồ Volt hoặc Ampere có thể được dùng để kiểm tra nhiều giá trị đo bằng cách kết hợp với chuyển mạch chọn pha. Tuy nhiên, chuyển mạch dùng cho vôn kế và chuyển mạch dùng cho ampe kế không phải cùng một loại.
Điểm cần xác định trước khi chọn là hệ thống đang cần chọn điện áp giữa các điểm đo hay chọn tín hiệu dòng điện từ biến dòng CT/TI. Từ đó mới chọn đúng chương trình tiếp điểm và mã chuyển mạch.
Chuyển giữa các điểm đo điện áp rồi đưa vào một vôn kế.
Chọn tín hiệu dòng từ CT/TI rồi đưa vào một ampe kế.
1. Chuyển mạch Volt và Ampere khác nhau ở đâu?
Cả hai đều thuộc nhóm cam switch dùng cho tủ đo lường, nhưng đối tượng được chuyển mạch khác nhau.
| Nội dung | Chuyển mạch Volt | Chuyển mạch Ampere |
|---|---|---|
| Đại lượng cần chọn | Điện áp | Dòng điện |
| Tín hiệu đầu vào | Các điểm pha / trung tính | Tín hiệu thứ cấp CT/TI |
| Thiết bị hiển thị | Voltmeter | Ammeter |
| Ví dụ tại Tam Anh | TP16-61313 | TP16-61325 |
Nếu cần hiểu vì sao cùng là cam switch 16A nhưng chức năng có thể khác nhau, xem Chuyển mạch trục cam 16A là gì? Dùng cho thiết bị nào? .
2. Chọn chuyển mạch Volt: xác định các điện áp cần quan sát
Chuyển mạch Volt không đo điện áp. Nó làm nhiệm vụ chọn cặp điểm đo để một vôn kế có thể lần lượt hiển thị các giá trị điện áp khác nhau.
TP16-61313 là cấu hình Tam Anh đang cung cấp cho hệ thống đo điện áp 3 pha. Thiết bị có 7 vị trí lựa chọn.
RS – ST – TR: điện áp pha–pha.
RN – SN – TN: điện áp pha–trung tính.
3. Chọn chuyển mạch Ampere: xác định hệ thống CT/TI
Với dòng điện tải lớn, ampe kế trong tủ thường nhận tín hiệu đo gián tiếp qua biến dòng CT/TI. Khi đó chuyển mạch Ampere lựa chọn tín hiệu từ từng pha để đưa tới một ampe kế.
CT-R
CT-S
CT-T
TP16-61325 là cấu hình dùng để lựa chọn dòng đo giữa ba pha trong hệ thống có ampe kế và biến dòng.
Cam switch Ampere không thay thế biến dòng. CT/TI thực hiện biến đổi dòng đo, còn cam switch làm nhiệm vụ chọn kênh tín hiệu đưa về ampe kế.
Tỷ số CT phải được chọn theo dòng điện của hệ thống và yêu cầu của đồng hồ đo; không chọn theo mã cam switch.
Xem danh mục biến dòng CT/TI →Không được tùy ý thay chuyển mạch Ampere bằng một công tắc xoay thông thường. Hệ thống đo dòng qua CT phải sử dụng đúng chương trình tiếp điểm và sơ đồ đấu nối, đặc biệt phải tránh tình trạng thứ cấp CT bị hở mạch khi phía sơ cấp đang có dòng.
4. Vì sao không thể chọn theo số vị trí בלבד?
Số vị trí chỉ cho biết người vận hành có bao nhiêu nấc lựa chọn. Chức năng thực tế còn phụ thuộc vào các tiếp điểm nào được nối tại từng vị trí.
| Thông tin | Ý nghĩa khi chọn |
|---|---|
| Số vị trí | Số nấc lựa chọn trên mặt công tắc. |
| Số cực | Số đường mạch được điều khiển. |
| Chương trình tiếp điểm | Quyết định điểm nào được nối ở từng vị trí đo. |
Xem thêm Số cực, số vị trí và sơ đồ tiếp điểm của chuyển mạch trục cam và Cách chọn chuyển mạch trục cam theo số cực, số vị trí và sơ đồ tiếp điểm .
5. Thông số 16A có quyết định hệ đo không?
Không. Cả TP16-61313 và TP16-61325 đều thuộc dòng TP16 16A, nhưng một loại dùng cho Volt và một loại dùng cho Ampere.
Vì vậy thứ tự lựa chọn nên là:
6. Chọn nhanh theo nhu cầu đo
| Nhu cầu | Loại chuyển mạch | Sản phẩm tham khảo | Cần kiểm tra thêm |
|---|---|---|---|
| Đo điện áp pha–pha và pha–N | Voltmeter Selector | TP16-61313 | Các điểm điện áp cần quan sát. |
| Đo dòng lần lượt R–S–T | Ammeter Selector | TP16-61325 | CT/TI và sơ đồ mạch đo. |
7. Khi thay chuyển mạch Volt hoặc Ampere cũ
Không nên chọn sản phẩm thay thế chỉ vì mặt công tắc giống nhau. Cần đối chiếu cả chức năng và sơ đồ tiếp điểm.
Xem chi tiết tại Cách thay thế cam switch cũ: Đối chiếu mã hàng, sơ đồ và kích thước lắp đặt .
8. Checklist chọn nhanh
| ✓ | Thông tin cần xác định |
|---|---|
| □ | Đang đo Volt hay Ampere? |
| □ | Cần chọn những pha hoặc cặp điểm đo nào? |
| □ | Nếu đo Ampere: CT/TI đang dùng có tỷ số bao nhiêu? |
| □ | Chương trình tiếp điểm của cam switch có đúng hệ đo? |
| □ | Kích thước mặt và lỗ lắp có phù hợp tủ? |
Câu hỏi thường gặp
Chuyển mạch Volt và Ampere có dùng thay nhau được không?
🔹 Không. Hai loại có nhiệm vụ và chương trình tiếp điểm khác nhau.
TP16-61313 dùng để làm gì?
🔹 Đây là chuyển mạch Voltmeter dùng để lựa chọn các điểm đo điện áp.
TP16-61325 dùng để làm gì?
🔹 Đây là Ammeter Selector dùng để chọn tín hiệu dòng giữa các pha R–S–T.
Đo dòng bằng TP16-61325 có cần biến dòng CT không?
🔹 Với hệ đo dòng gián tiếp, tín hiệu đo được lấy từ CT/TI rồi chọn qua chuyển mạch.
Cùng là TP16 16A thì hai loại có giống nhau không?
🔹 Không. Series và dòng định mức không quyết định chương trình chuyển mạch.
Kết luận
Khi chọn chuyển mạch cho đồng hồ đo trong tủ điện, trước hết cần xác định đang chọn điện áp hay dòng điện.
Với hệ đo Volt, TP16-61313 là cấu hình Tam Anh đang cung cấp để lựa chọn các điện áp pha–pha và pha–trung tính. Với hệ đo Ampere, TP16-61325 được dùng để chọn các tín hiệu R–S–T trong hệ thống đo qua CT/TI.
